Ovaj tekst je dopuna emisije na jutjub kanalu Troja u Srbiji pod nazivom SRBSKA TROJA u Podunavlju – Ida Talon. Ovde možete pronaći prateće radove, a emisiju možete pogledati na ovom linku:
Ida Karleton Talon, kasnije udata Hil (Ida Carleton Thallon Hill; u publikacijama i kao Ida Thallon-Hill) bila je američka klasična arheološkinja i naučnica koja je značajan deo karijere vezala za Grčku i rad Američke škole klasičnih studija u Atini (ASCSA). Rođena je 11. avgusta 1875. u Bruklinu (Njujork), školovala se na Vasar koledžu, a zatim je kao mladi istraživač provela dve školske godine u Atini (1899–1901), a doktorirala je na Univerzitetu Kolumbija 1905. godine.
Njen rani terenski rad i naučni interesi pripadaju „klasičnom“ modelu američke arheologije s kraja 19. i početka 20. veka: spajanju terenskog iskustva, epigrafike, muzejskih studija i strogog rada na materijalu. Dok je bila u Atini, učestvovala je u malom iskopavanju pećine posvećene Panu i Nimfama u Variju zajedno sa prijateljicom Lidom Šo King (Lida Shaw King), a rezultate je objavila u American Journal of Archaeology 1903. godine. Njena doktorska tema, kasnije štampana kao studija „The Date of Damophon of Messene“ (1906), pokazuje tipičan fokus na datovanje i stilsku/istorijsku analizu umetničkih dela i kultnih kompleksa.
Profesionalno, njena američka faza najčvršće je povezana sa Vasar koledžom: predavala je grčki (1901–1903), zatim latinski (1906–1907), a potom istoriju (1907–1924). Prelomni trenutak dolazi 1924. godine, kada se udaje za arheologa Berta Hodža Hila (Bert Hodge Hill) i trajnije se vezuje za Atinu, što ujedno označava i kraj njene nastavničke karijere u SAD. U zrelom periodu radi na publikacijama koje su spajale sintezu izvora i materijalne kulture: objavljuje Readings in Greek History (1914), zatim Some Balkan and Danubian Connexions of Troy (1919), a sa Lidom Šo King kapitalno delo za korintski materijal Decorated Architectural Terracottas (Corinth Series, 1929). Pred sam kraj života izlazi i njena najpoznatija knjiga, vodič-sinteza atinske topografije i spomenika: The Ancient City of Athens (1953).
Ida je nastavila tamo gde je Miloje Vasić krenuo sa svojim Prilozima rešenjima trojanskih problema i stao.
U radu „Some Balkan and Danubian Connexions of Troy“ (1919) Ida Karleton Talon nastoji da, na osnovu arheoloških analogija (pre svega keramike i terakota) i rekonstrukcije kopnenih koridora kretanja/razmene, pokaže da Troja nije bila samo „egejska“ krajnja tačka, nego čvorište u kome se vrlo rano i više puta ukrštaju dunavsko-balkanski i maloazijski uticaji.
Upravo u tom kontekstu ona eksplicitno uvodi pojmove srbsko-trojanski prostor, (Serbian-Troy areas) i srbsko-trojanska zona (Serbian-Trojan zone), odnosno o „Bosnian-Serbian-Trojan line“ — kulturnoj liniji koja po njoj ide od Bosne (Butmir, Bihać), kroz Srbiju naročito uz Dunav i Moravu (Vinča, Jablanica, Kličevac, Žuto brdo, do Niša), pa dalje ka trako-bugarskom pojasu i najzad ka Troadi, gde nalazi u Troji (posebno paralele sa slojevima II–V, a zatim i u VII) dobijaju smisao kao završni „zapadno-istočni“ nastavak iste materijalne tradicije; ključni mehanizam koji omogućava tu vezu ona vidi u prirodnim i istorijski potvrđenim prohodnim pravcima preko Morave (prema Marici, Strimonu ili Vardaru), koje opisuje kao „koridor“ između Dunava i Egeja, a kao dodatnu potporu dovodi i homerske podatke o trojanskim saveznicima (Tračani, Pajonci, Kikoni) duž tih istih dolina.
U zaključku naglašava da je „dunavski element“ u Troji rani i da se ponavlja, dok je egejski uticaj vremenski ograničen i površniji, te da je Troja u njenoj rekonstrukciji najbolje shvatljiva kao tačka susreta Evrope i Azije, u kojoj „srbsko-trojanska“ kopnena veza igra ulogu zapadnog prilaznog kraka.
Preuzmite rad Ide Karleton Talon
Originalni rad na engleskom jeziku:
Prevod na srpski jezik:
Rad Miloja Vasića iz 1906.
Rad Miloja Vasića – Prilozi ka rešavanju Trojanskih problema možete skinuti klikom na sliku:
